Ceferqulî Zengene Helbestvanê Kurdistana Xerîb

 Heke em binihêrne dîroka neteweya Kurd, em dibînin ku hertim di dirêjahiya dîrokê de serbarê parvekirina welatê me Kurdistanê û herwisa êrîşa hovane a desthilatdarên zal bi ser Kurdistanê de bona tepeseriya hawara azadîxwaziya vê netewê, desthilatdaran ji bombeya kîmyayî û komkujî û jînosaydê mifah wergirtine û ev tepeseriya hovane tenê taybet bi vî serdemî nine. Heke di rabihurî de çekên kîmyayî tune bûn, dujminên me ji rêyên din ve dixwastin neteweya Kurd ji nav bibin ku mînaka berçav ya vê dûrxistina bi kom a sedan malbatên Kurd di serdemê desthilatdariya Sefewiyan, Efşariyan û Qacariyan bo Xurasanê ye ku xwastine bi vî awayî nasnameya neteweyî a Kurdan bimirînin û ji nav bibin. Niha piştî derbasbûna pitir ji 500 salan bi ser yekemîn koçberkirina wan bo Xurasanê, em dibînin nifûsa Kurdan di vê herêmê de gihîştiye 2 milyon kesî ku ne tenê nasnameya xwe a netewî ji bîr nekirine, belkû bi avakirina rojname, belavok û sazî û girûpên stiran, muzîk û folklora Kurdî bi dil û can ji nasnameya xwe berevanî kirine û heta peyivînên wan jî bi zimanê Kurdî ê 500 salan berî niha ye ku bê şik û guman ji bîrkirina zaf ji peyvên Kurdî û têketina peyvên biyanî di nava zimanê me de encama heman siyaseta asîmîlasiyonê ji aliyê Fars, Turk û Ereban ve ye, lê bi vî halî jî gelekî ciyê şanaziyê ye ku Kurdên Xurasanê karîne van peyvên şîrîn û bedew ên Kurdî ji siyaseta asîmîlasiyonê biparêzên. Bê şik û guman heke em îro rojê gewahyarê avakirina dameziravên weke Kirmanc û girûpên sitran û muzîkên weke Koma Baran û rojnameyeke bi navê Kirmanc di Xurasanê de ne, lê şik û guman di vê yekê de nîne ku di vê rêyê û di dirêjiya van 5 sedsalan de, gelek kesan zor û zehmetî dîtine û heta di rêya îsbatkirina nasnameya Kurdbûna xwe û parastina ziman û çanda xwe de canê xwe gorî kirine, lê navê van hatiye ji bîrkirin. Di vê navberê de û di nava van Yusufên dûrketî ji Kenanê, zana û helbestvanên navdar hebûne ku nevê Ceferquliyê Zengene mîna stêrkeke ronahî nava gişt van zana û helbestvanan bi şewqa xwe dixemilîne û diçilvilîne . Ceferqulî ku renge heya îro rojê jî kêm kesî navê wî anî be lê bi cehd û tekoşîna kesên xebatkar û mandînenas weke Kelîmulahê Tewehudî ji vê bênaviyê derketiye û bûye sembol û berjenga helbestvan û hozanvanên di nava Kurdên Bakûra Xurasanê de. Lê pirs eva ye ku erê gelo Ceferqulî kî ye û çima heya niha di nava piraniya Kurdan de weke serbazeke bê nav û nîşan ma ye? A rastî eva ye ku siyaseta îstimargeriya desthilatdarên zal bi ser Kurdistanê de û her wisa dûr mana Kurdên Xurasanê ji hevtuxmên xwe ên din, bixwe bûye sebebê bê naviya vî arifê mezin. Ceferqulî Zengene bi jiyê dirêj û bikêr yê xwe çavkaniyeke mezin ji muzîk û tore û îrfanê ji neteweya Kurd, bi taybetî ji Kurdên Xurasanê re bi dîharî hêlaye, ku heya niha bi egera jevbelavî û windabûna helbestên wî, bi awayeke nivîşkan û bê ser û ber hinek ji helbestên wî, yanî dilopek ji behra helbestên wî dest me ketine. Helbestên Ceferqulî zaf bûne, lê çimkû wî bi xwe helbestên xwe nedinivîsandin, belkî kesên din ew helbest ji wî guhdarî dikirin û jê re dinivîsandin, lewra piraniya helbestên wî yan ji nav çûne, yan jî hêja di welatên din de bi awayekî bê ser û ber hinek beşên vê mabin. Niha tenê dîwaneke îrfanî ji Ceferquliyê Zengene bi cî maye, ku ew jî bi cehd û tekoşîna zana û nivîskarê Kurd, Kelîmulayê Tewehudî hatiye komkirin û ji navçûnê rizgar bûye. Ceferqulî serdana piraniya welatên Asyayî û Afrîqayî kiriye û bi komkirina zanyarî û tecrûbeyan bi geryana xwe û bi tiştên ku bi çavê xwe dîtine, gulistanek ji xwe bi cî hêlaye. Ew çûye welatên Hindistan, Efxanistan, Tacîkistan, Ozbekistan, Turkemenistan, Azerbaycan, Qefqaziya, Osmanî, Îraq, Erebistan, Sûriye û Misrê û li wir gelek helbest gotine ku heya niha weke pirtûk negihêştine destê tu kesî û heya gelek ji van helbestan jî ji nav çûne. Ceferqulî nasyariyeke tewaw bi zimanê van welatan re hebû û bi wan zimanan helbest jî gotine ku eva bi xwe bûye sebeb da ku ew di vî karî de çêtir helbestan bibêje û gelek şareza be. Şêweyên gotina helbestên wî bi egera taybetmendiyên zimanê Kurdî tevî helbestên helbestvanên din ferq û cudahî heye.Her wiha xezeliyatên wî tevî xezeliytên helbestvanên din di warê kêş ve ferq û cudahî heye û şêweyên taybet bi xwe hene . Ceferqulî tenê helbestvan, muzîkvan yan jî arifek nine, belkî ew mamostayê exlaq jî bûye ku bi kiryar û riftarên xwe ên baş, fikirîna baş û bi jiyana baş, cangorîtî fêrî dersxwanên xwe kiriye û xwe ji karên kirêt ên cîhanê dûr xistiye û rû dikire karên menewî. Ceferqulî fîlozofek bûye, çimkû di tevaya temenê xwe de li pey zanist û tecrûbeyan bûye û ji niqteyekê çûye niqteyeke din û ji welatekê çûye welateke din û bona bidestveanîna zanyariyên zaftir dest bi lêgerîn, taqîkirin û geryanê kiriye. Ew bi tevaya wateya peyvê zana ye. Çimkû mirov kesekî weke wî nabîne ku ji hemû kes û karên xwe dest hilgirtibe û bona gihîştin bi meremên xwe temenek di çol û çiya û di xerîbiyê de derbas kiribe. Heke Mewlewî daxwazkarê Şemsê Tebrîzî bû, Ceferqulî li pey dermanê derdê xwe, li pey evîna dilê xwe yan li pey “Melwarî” bû. Ceferqulî helbestvan, hozanvan, gerîde, mamostayê exlaq, arif, şirovekar – Dîroknas û muzîkvanekî şareza ye. Piraniya helbestên Ceferqulî awayê dîmenî hene û mirov dibne nava kûrahiya fikr û xeyala mijara helbestên xwe de. Helbestên wî gelek dewlemend û watedar in, yanî gişt taybetmendiyên helbestên têr û tejî û pir naverok di helbestên wî de hene. Ceferqulî mirovekî gelek cesûr û gernas bûye û heta di helbestên xwe de tenê daxwazek ku ji Xwedê kiriye eva ye ku Xwedê wî bikete xwediyê îlm û zanisteke xurt. Wî qet daxwaza malê dunyayê ji Xwedê nekiriye û piştî mirina wî tenê torbe û tenbûrek ji wî bi cî ma. Wî qet li hemberî tu kesî de serê xwe neçewandiye. Wî tenê bîr ji zanînê û hunerê dikir û rêz jê digirt. Serbarê vana Ceferqulî bi çar zimanê Kurdî, Farsî, Turkî û Erebî helbest gotine ku di Îranê de tenê Ceferqulî ye ku bi çar zimanan helbest stirîne. Helbet stirîna helbestan bi çar zimanên naskirî ên Rojhilata Navîn hunera helbestvanê Kurd weke Ehmedê Xanî û Melayê cezîrî ye. Erê gelo ev Ceferqulî kî ye û çima koçberî çol û çiya û sererdên bîhanî bûye? Ceferqulî Zengêlanlû ji îleke Kurd bi navê Zengene û li malbateke sade a gundî li geliyê Emaret li bakûra rojhilata Qûçanê di parêzgeha Xurasanê li gundê Gûganê di sala 1320’an a Heyvî de di serdemê Fethelî Şahê Qacar de hate dinê. Navê bavê wî Mela Reza Qulî bûye. Ceferqulî di zarokîniya xwe, bavê xwe ji dest dide û apê wî Hecî Elîesxer bi diya wî a bêvejin re dizewice û serperestî û perwerdehiya Ceferqulî digire stûyê xwe. Elîesxer di 7 saliyê de Ceferqulî şande xwendingehê da ku li cem Melayê gund mela Berat, dersa Quranê hîn bibe. Lê Ceferqulî gelek hez li çûna xwendingehê nedikir, lewra naçe xwendingehê. Ceferqulî bedela çûn bo xwendingehê, ji kela Gûganê derdikeve û her roj diçe nava şeqara çiyayê bakûr a gundê Gûganê û li dema nîvro de ku deriyê xwendigehê dihate daxistin, ew jî vedigeriya mal û bi vî awayî ew qet neçû xwendingehê. Ceferqulî xwe ji xelkê û hevtemenên xwe dûr dixist û diçû nava çiyayên derdora gund û li wir difikirî heya ku bû 15 salî. Di wî çaxî de bi qewlê xelkê Gûganê her çi hate serê wî, di geliyê naskirî bi Nalî Çûkan, de hate serê wî ku ew gelî dikeve navbera gundê Emarat û Behmenganê. Ceferqulî di wî geliyê de ye ku di nûciwaniyê de dibe evîndarê rûyê xweşik û bedew yê Melwarî, Melwarî di Farsî de tê wateya Mirwarîd, ku navê keçên Kurmancan e. Evîna Ceferqulî nexuya bû û kesê nedikarî wê bibîne, tenê çavên Ceferqulî dikarîn Melwarî bibînin. Wê evîna xeyalî, nerastî a Melwarî, Ceferqulî weke Mecnûn li heyrana dîtina Leylayê de koçberî çol û çiya kir û ew di kûreya şewitîner a eşqê de sor sor kir û ji wî arif, helbestvan, muzîkvaneke tewaw û gerîdeyeke têgihîştî û hafiz û şirovekerê Quranê çêkir, helbestên bi cî mayî ji wî, vê yekê ji me re bi tevahî îsbat dike. Ceferqulî piştî vê ku dibe evîndarê Melwarî, bi egera vê ku serdana sererdên cur bi cur û tayfe û tuxmên cur bi cur ên Asiya û Afrîqayê kiribû û nêzîkatî bi wan re hebû, lewra bi çand û zimanê xelkê wan herêman, yanî Kurd, Fars, Turk û Ereban re nasyar bû û bi van çar zimanên fermî ên herêmê dest bi stirîna helbestan û çêkirina miqam û dengê muzîkê kir. Di rastî de eger Ceferqulî jî weke Nasir Xusro, Ewliya Çelebî û … sefernameyek ji xwe bi cî hêlaba, bê şik û guman heke ji wan dewlementir û pirnaveroktir nebaya, kêmtir jî nedibû. Ceferqulî yek ji wan kesana ye ku ciyê rûmet û şanaziyê ye bo netewa Kurd û nabixeyekî neteweyî ye ku hetanî niha ew cura ku hewce ye nehatiye naskirin û li ser şûn û warên bi cî mayî ji wî, kareke wisa nehatiye kirin. Ku sebebên bingehîn ên nenaskirî mana wî evne ne: 1. Komnekirina helbestên wî û çapnekirina wan. 2. Ceferqulî Kurd bûye, lewra çi yek ji hikûmetên Pehlewî û Melayan ku dijî netewa Kurd bûne, qet giringiyeke wisa nedane bi nivîskar, helbestvan û … ên Kurd, belkî her tim xwastine ku şûn û warên netewî ên neteweya Kurd ji nav bibin. 3. Dûrmana Kurdên Xurasanê ji Kurdistanê bi xwe egereke bo bênaviya Ceferqulî. 4. Fêmnekirina zana, helbestvan û nivîskarên Fars ji zanyarî û çanda Ceferqulî bi egera çend cureyiya zimanê wî (Kurdî, Farsî, Turkî û Erebî). Ceferqulî Zengene navên din jî weke Cefer, Ceferquliyê Bêçare, Ceferquliyê Endelîb, Ceferquliyê Muxtar, Ceferquliyê Zengî û Ceferquliyê Kurd hebûne. Ceferqulî ne tenê qet negihîşte evîna xwe, belkî tevaya helbestên wî, ji bilî yên ku xelkê ew parastin yan jî nivîsandin, ên din bi giştî an ji nav çûn, yan jî di memleketên din de weke helbestên bê nav û nîşan man. Ceferqulî tenê di nava Kurdan de nayê hebandin, belkî di nava Turk û Farsên Xurasanê de jî tê hebandin û her yek ji van neteweyan, hinek helbest ji Ceferqulî bi zimanê xwe hene û di piraniya rê û resmên xwe de, Ceferqulî weke zanayekî bi bîr tînin û malên xwe bi helbestên wî dixemilînin. Lê Ceferqulî li cem Kurdên Kurmanc ên Xurasanê ciyekî bilind û hêja heye, çimkû Ceferqulî serbarê vê yekê ku helbestvan û ciyê şanaziyê ji bo xelkê wê herêmê bûye, ziman û toreya Kurdên wê herêmê jî parastiye. Ceferqulî helbestvanê destanrêsvan ê Xurasanê aqibet li derdora sala 1315’an ya Heyvî de koça dawiyê kir, her çend ku tu kesî mirina wî nedîtiye, lê li gorî lêkolînên nivîskar û zanayê Kurd ê Bakûra Xurasanê, Kelîmulah Tewehudî, renge Ceferqulî di derdora sala 1315’an de koça dawiyê kiribe û wî çaxî 95 sal temenê wî bûye. Bi mirina Ceferqulî, Kurdên Xurasanê yek ji kesayetiyên mezin û bênimûne yê xwe ji dest dan. Lê îro rojê Kurdên akinciyê Xurasanê weke mirovên têniyê avê li du helbestên Ceferqulî ne û her salê bi rêvebirina rê û resmekê di Gûganê de wî helbestvan û zanayê mezin ê Kurd bi bîr tînin. Di rê û resmekê de ku li sala 1384’an a Rojî (2005), di Gûganê de bona rêz û hurmetgirtina ji yad û bîranîna Ceferqulî bi cehd û tekoşîna mamosta û nivîskarê Kurd Kelîmulayê Tewehudî pêk hatibû, nêzîk 6000 xwendekarên Kurd ên bakûra Xurasanê tê de beşdarî kirin ku beşdariya wan bi xwe nîşaneya vê yekê ye ku Ceferqulî ji aliyê xelkê wê herêmê ve pir tê hezkirin. Ceferqulî helbestvanekî netewî ê neteweya Kurd e. Îro erkê li ser milên me ye ku ji bilî Kurdên neteweparêz ên Xurasanê, em jî tewayî cehd û tekoşîna xwe bi kar bînin, bona nasandina vî helbestvanê netewî bi Kurdên seranserî Kurdistanê da ku bi vî awayî serbarê xizmeta bi tore û huner û dîroka Kurdistan, me rêz û hurmet ji riha vî navdarê Kurd girtibe. Çend parçe ji helbestên Ceferqulî Xan 1: Wesfê yarê biwêjim, ez li dur û zemanê Tarîfê wê ez bêkem, mîna gulê cenanê Newe qelem mumkin, tersîmê gulcîhanê Newe zimîn tê gotin, wesfê şîrîn zimanê Bê hemta, bê manendê, li xelkê Kurdistanê 2: Yar were ser xakê min, mezarê min bilivîn Wê bejn û balê reina we nekîran binimîn Je serê wan biwe hûş, je wan bistîn eql û dîn Vê navê emalê min ji wan hilgir, bidirîn Hînga dade destê min, je bin xakê bikişîn Ta biwînim qudretê xudawend le rûy zemîn Je husn û cemalê te, xeber biwêne asimîn Le ser serê min bise, mest û mestane, dilwer Nivîsên berê yên Mecîd Cinîkanlû

Nivîsên berê yên
Mecîd Cinîkanlû28 Oct 2009

1 comment 02/11/2009

كرمانجا هركه دور ماند از اصل خويش…

razmanاز منظرعلوم مردم‌شناسی، فرهنگ، زبان و آداب‌ورسوم اقوام شناسنامه آنهاست واین فاکتورهاست که باعث ماندگاری اقوامی باهویت خواص خود در طول تاریخ شده است که این مهم هم میسر نشده مگر با اهتمام آن اقوام به حفظ این فاکتورها و عجین شدن آن با زندگی آن مردم. اما در عصر حاضر به دلایل سیاسی حکومتهای حاکم والبته حرکت جامعه به سوی مدرنیته، هویت و شناسنامه اقوامی که سابقه ای به طول تاریخ دارند رو به زوال و فراموشی پیش می رود. با واکاوی این موضوع در بین اقوام ملتهای مختلف می‌توانیم با نمونه‌هایی از این دست آشنا شویم.

با این مقدمه در ادامه به بحث در مورد مردم خودمان-کوردهای‌کورمانج خراسان- می‌پردازیم که خود در طول تاریخ علیرغم رویدادهای سخت بنایان کن توانستند تا به امروز هویت خود را حفظ کنند و با وجود اینکه از سرزمین مادری خود-کوردستان بزرگ- دور ماندند نه تنها هویت فرهنگی و قومیشان رو به زوال نرفت بلکه بزرگانی را در عرصه های مختلف ازمیان آنها برخواست، بزرگان والا مقامی چون جعفرقلی زنگنه، استاد کلیم الله توحدی و دیگران که در راستای ماندگاری هویت فرهنگی و قومی کوردهای خراسان قلم فرسایی نمودند.

اما امروز

اما امروز با وجود اینکه این میراث غنی به نسل تحصیل کرده والبته پرادعا رسیده آنچنانکه بایدوشاید درحفظ و حراست از این گنجینه گرانبها رفتار نشده است. البته تلاشهایی که در این زمینه از جانب بعضی از هویت طلبان فرهنگ دوست صورت گرفته را نادیده نمی‌گیریم که البته در مقایسه با این فرهنگ و هویت عظیم چندان به چشم نمی‌آید و دارای ماندگاری مقطعی وکوتاه‌مدت است.

شاید تصورشود این امر ناشی از، ازخود بیگانگی فرهنگی باشد و این رویه به وجود آمده ناشی از سیاست یکسان سازی فرهنگی از سوی حکومت مرکزی باشد اما این جبرسیاسی دلیل آن نمی‌شود که روشن‌فکران کوردخراسان حالت انفعالی به خود بگیرند و برای مقابله با چنین عوامل تخریبی دست از تلاش و ممارست بردارند. شاهد این موفقیت دست یافتنی را می‌توان در میان دیگر اقوام مناطق کشور ملاحظه کرد که نه تنها هویت خود را حفظ نموده‌اند بلکه سیاست یکسان سازی فرهنگی و هویتی حکومت را به سیاست تعامل تغییر داده‌اند. به عنوان مثال چگونه است که رادیو تلویزیونهای محلی اقوام کورد و تورک به زبان آنان برنامه پخش می‌کند؟ یا با تحصیل به زبان مادری در دانشگاههای سنندج و تبریز موافق می‌شود؟

آری این همان سیاست تعامل است که انتظام یافته هویت طلبی کوردها و تورکهاي آن مناطق است.

درپایان نتیجه‌گیری را به عهده خوانندگان قرار می‌دهم چون با این گفتار اجمالی نمی‌توان به تمام موضوعات اشراف یافت و به یک نتیجه عملگرا دست یافت.

اما شاید تلنگری زده باشم برای هم‌اندیشی بیشترصاحبان نظران کوردهای کورمانج خراسان و البته نسل جوان آن.

4 comments 07/10/2009

كورمانجهاي بي سياست يا سياست زده؟

درحالی که اندیشه وحرکتهای سیاسی درعصرحاضر درمیان اکثر اقوام ایرانی به نوعي

300toqv

خودنمایی می‌کند و از این رهگذر تا حدودی امتیازهای برحقی را توانسته‌اند از حکومت مرکزی کسب کنند اما در این بین کوردهای خراسان به دلایلی که در ادامه این مطلب به آن می‌پردازیم ضمن اینکه از این اهرم کارا به دور مانده‌اند به نظر می‌رسد همیشه تابع سیاستهای حکومت مرکزی هستند.

شاید در نگاه اول به نظر برسد که این موضوع ریشه‌ای تاریخی داشته ونقطه عطف آن هم حرکت تاریخی اجداد آنها به سوی شمال خراسان ‌باشد و این حرکت نیز ناشی ازتبعیت بی‌چون وچرا از سیاست حکومت وقت بوده‌است.

اما با نگاه به نوع زندگی و روحیه سلحشوری آنان در آن برهه از زمان می‌توان به این نتیجه رسید که این حرکت تاریخی صرفا متآثر از جبرسیاسی حکومت نبوده‌است و می‌تواند دلایلی همچون زندگی کوچ‌نشینی، ماجراجوعی‌های سرزمینی وکسب امتیازهای قبیله‌ای باشد. چنانکه با کنکاش بیشتر در تاریخ به موارد برجسته‌ای از تفکرات ناسیونالیستی و حرکتهای سیاسی قومیت‌گرانه برخورد می‌کنیم که از مهمترین آنها می‌توان به حکومت فرج‌الله‌خان بیچرانلو اشاره کرد که حتا تا مرز خودمختاری سیاسی نیز پیش رفت ویا قیام سردارانی همچون جه‌جوخان، عیوض‌خان و…

شاید تصور شود این کوردها با گذشت زمان روحیه سلحشوری خود را از دست داده‌اند که در جواب نفی آن می‌توان به این موضوع اشاره کرد که تعداد شهدایی که این کوردها در جنگ ایران وعراق داشته‌اند طبق اعلام حکومت، نسبت به میانگین جمعیتی 68 درصد بیشتر از دیگر مناطق بوده‌است.

حال چگونه است مردمی با چنین روحیه وپیشینه تاریخی در عصر حاضر که عصرحرکتهای حق‌طلبانه وظلم‌ستیزیست به هیچ قناعت کرده‌اند به گونه‌ای که ازآن دربعضی از محافل سیاسی کوردی همراهی با حکومتهای دیکتاتوری تعبیر می‌شود. بی‌شک مهمترین دلیل این سکوت ظلم‌انگیز را می‌توان خلع احزاب و رهبرانی قوی و درعین حال مقبول را در بین مردم دانست خلعی که مدتهاست کوردهای کورمانج خراسان را دچار انفعالی سیاسی نموده و این انفعال باعث کم اهمیت شدن نقش تاریخی کوردهای این منطقه در جبهه گیریهای سیاسی و متعاقب آن عدم توجه کافی‌ و وفای حکومتهای گذشته و حال به اوضاع اجتماعی و اقتصادی این کوردها شده‌است این درحالیست که به گواه تاریخ در تمام مقاطع حساس از زمان هخامنشیان گرفته تا عصر حاضر از روحیه سلحشوری وظلم‌ستیزی کوردها، حکومتهای وقت با کمک رهبران آنان توانسته‌اند کارهای انجام دهند کارستان.

با این بحث اجمالی می‌توان به این نتیجه رسید که در مقطع کنونی نیاز به وجود رهبری و احزابی قوی در بین کوردهای خراسان امری اجتناب ناپذیر است احزابی که بتوانند با هدایت توده‌های مردم باعث به وجود آمدن وحدت رویه در بین مردم کورد شوند و با قدرت وحدت بتوانند از حقوق به حقه مردم کورد دفاع نمایند.

(به امید آن روز)

Add comment 05/10/2009

اولین کنفرانس سازمان مردمی کُرمانج

سازمان مردمی کُرمانج (کردهای منطقه شمال خراسان) اولین کنفرانس خود را در روز شنبه ۲۸ شهريور ۱٣٨٨ – ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۹ در لندن – انگلیس با افتخار و موفقیت برگزار نمود.

سازمان مردمی کُرمانج (کردهای منطقه شمال خراسان) اولین کنفرانس خود را در روز شنبه ۲۸ شهريور ۱٣٨٨ – ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۹ در لندن – انگلیس با افتخار و موفقیت برگزار نمود. این کنفرانس از ساعت ۲ بعد از ظهر تا ۵ عصر طول کشید. آقای دکتر افراسیاب شکفته با ایراد مطالبی ارزنده از تاریخ و موقعیت سیاسی، مدنی، فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی کردهای منطقه شمال خراسان، جلسه کنفرانس را آغاز نمودند. آنگاه مدعوین و شرکت کنندگان محترم این کنفرانس که از نمایندگان احزاب کردستان و همچنین ملیتهای ایران بودند پیامهای شادباش و تهنیت خود را یکی پس از دیگری قرائت نمودند.

سخنگوی سازمان مردمی کُرمانج جناب دکتر افراسیاب شکفته ضمن قدردانی از حضور و ھمچنين ارائه پيامھاى تبريک و تھنيت توسط نمايندگان احزاب و سازمانھاى حاضر در کنفرانس، به تمامی سئوالات شرکت کنندگان در فضایی سالم و بسیار دوستانه پاسخ داده و با آرزوى اینکه شرایط درایران بگونه ای پیش رود تا با داشتن چنين فضایی سازنده و سالم در آینده اى نه چندان دور در ایران و در منطقه شمال خراسان دور ھم جمع شويم، کنفرانس را به پايان رساندند.

سازمان مردمی کُرمانج با همکاری و همیاری جوانان، زنان، مردان و کليه ساکنان اين ديار حركتي را آغاز كرده است که براي رسيدن به اهداف و حقوقى که از مردم ما دريغ شده است، تلاش می نمايد. حركتي كه در آن مي خواهيم سالهای پر از رنج، زجر، بدبختي، ستم ملی و نداشتن اساسی ترین حقوق انسانی را پشت سر گذاشته، و از کانال فعالیتهای ھماھنگ و سازمان یافته مردمی این دیار؛ شکوفایی، سربلندی و استيلاء کرامت انسانی براى تمامى مردمان منطقه شمال خراسان فراھم آيد. تکوین، تكميل و به مقصد رساندن اين حركت سترگ و مقدس به عهده همهء ما ساکنان منطقه شمال خراسان است. همه با هم و در کنار یکدیگر مطمئناً می توانيم حقوق سیاسی، ملی، مدنی و اجتماعی خود را در کشور ایران و بر مبنای منشور حقوق بشر سازمان ملل متحد به تحقق برسانیم.

دوستان ارجمند، همرهان گرامی و کلیه ساکنان گرانقدر شمال شرق ایران، ما نیز به عنوان جمعى از انسانھايى که داراى ھويت زبانى، فرھنگى و تاريخى خاص خود ميباشيم، ذيحق حقوقى ھستيم که از ما سلب گرديده است، اما می توانیم با تلاش پيگيرانه خود بصورت سازمان یافته در نھادھاى سياسى و اجتماعى خود آنھا را به دست آوريم. ” سازمان مردمی کُرمانج ” به مثابه تشکيلاتى سياسى و مستقل و متعلق به تمامی ساکنان شمال شرق کشور ایران، خود را پوينده چنين ھدف و رسالت سنگین و بس مهم با شیوه های مسالمت آمیز متکى به فعالیتهای پرتوان و بی دریغ مردم ميداند.

ما کردهای منطقهء شمال خراسان كه تاريخمان پر از حماسه های سرداراني باصلابت و حق طلب مثل عیوض خان جلالی و ججوخان کاوانلویی است، قطعأ ما نسلهای بعدی آنان نیز می توانیم راه آنان را ادامه داده و هويت والای کردی، کرامت انسانی و حق حاکميت ملی مناسب خود را در کشور ایران بازیابیم.

به اميد پيروزی و توفیق در دستيابی به اين مهم.

سازمان مردمی کُرمانج
http://www.kurmanj.org

ارائه مطلب از: علی قلیچ زاده

Add comment 28/09/2009

کوردهای روسیه

russia-eastern-kurd

“واگیف گرایف” کنسول روسیه درهه ولیر تایید کرده است در روسیه 2 میلیون و720 هزار کرد به عنوان شهروند روسی درکشورش زندگی می کنندودولت مسکو اهمیت زیادی به این کردها و همچنین ارتباط با کردهای عراق می دهد.
او که دردیداربا وزیر محیط زیست کردستان سخن می گفت افزود:720 هزار تن ازکردهای روسیه به کردهای روسیه تزاری مشهورند.
به گزارش کردستان تی وی، وی افزود: روسها علاقمند به برقراری رابطه با مردم کردستان هستند و به روابط اهمیت زیادی می دهند.
ملا مصطفی بارزانی و 518 تن از یارانش پس از عبور از “رود ارس” در 18 ژوئن سال 1947 به اتحاد جماهیر شوروی سابق رفتند و مدت زیادی را در آنجا سپری کردند و پس از دوازده سال در به دری و آورگی به عراق بازگشتند. در این سفر بسیاری از مردان بارزانی با زنان روسی پیمان زناشویی بستند و هنگام بازگشت به کردستان 128 تن از زنان روسی با همسران کرد خود به کردستان آمدند.
28 نوامبر سال 2008،‌ کنسولگری روسیه در هه ولیر رسما گشایش یافت.

منبع:کوردنیوز

1 comment 22/09/2009

موزیک پاپ کورمانجی

دراین پست برای معرفی یکی از خوانندگان نو ظهور آهنگ دو چاوه ته را از خواننده جوان آقای مجید اقبالی را برای دانلود علاقه مندان به موسیقی پاپ کوردی قرار میدهیم امیدواریم که رضایت خوانندگان عزیز را فراهم آورده باشیم.

دانلود Download

———————-

3 comments 27/08/2009

کوردی کورمانجی را پاس بداریم

sohbat kardanچندي پيش از سوي آقايان مقامات كشوري و دانشگاهي اعلام شد كه مقرر شده با سلام و صلوات يكي از اصول معطل مانده در طول سي سال عمر قانون اساسي را كه همان اصل15باشد فقط در دانشگاههاي دو شهر تبريزو سنندج اجراء شود.

به اطلاع دوستان بي اطلاع ميرساند كه براساس اصل 15 قانون اساسي كشور، اقوام ايراني ميتوانند به زبان مادري خود تحصيل و ايراد سخن نمايند.

بحث در اين مورد كه چرا اين اصل ازقانون به صورت سليقه اي وآن هم به صورت دو واحد اختياري وهمچنين چرا تاپيش ازاين عليرغم قلم فرسايي وسخنوري دوستان فرهنگي سياسي و ازهمه مهمتر خواصت مردم در تاقچه بيخيالي دولتها خاك خورده بماند بحث ما اين است كه چرا فقط شهرهاي تبريز و سنندج ميتوانند در دانشگاههاي خود دو واحد اختياري زبان محلي را براي دانشجويان ارائه دهند؟ البته ما از اين موضوع خوشحاليم ولي ياد آورمي شوم كه شهرهاي مهم ديگري نيزهستندكه هم دانشگاه دارند و هم زبان خاص خود را.

به هر حال آقايان حكومتي هميشه شعار داده اندكه همه در برابر قانون برابر هستند و اين امر ما را برآن داشته تا اين خواسته را عليرغم باور اين شعارها مطرح كنيم و به گونه اي آغازگر يك خواست عمومي بايكوت شده در بين مردم خود باشيم وبه آقايان مسئول استان وشهرخودمان برسانيم: اي كه از نان حلال خوردن دم زني/ مباد كه تبر به ريشه مردم زني؟

هرچند اين روزها خواسته ي بيشتر مردم با عنوانهاي مخل امنيت ملي و تحريك خارجي به هيچ انگاشته مي شوند اما نمي شود به خودسانسوري و بي تفاوتي درمورد حقوق بر حق يك ملت در هر زمينه اي ولو سياسي،فرهنگي و… روي آورد همه ما مي دانيم كه در اين ايام حق دادني را، گرفتني صرف كرده اند پس باشد با ياري هم بتوانيم براي حفظ زبان كوردي كورمانجي كه شناسنامه و بيانگر هويت ما كوردهاي خراسان و80% كوردهاي جهان مي باشد به سهم خود گامهاي موثرتري برداريم كه اين مهم هم ممكن نشود مگر با پشتكار يا همان سماجت صرف!

از دوستان اهل قلم  نیزانتظار ميرود تا در راستاي تبديل شدن اين حق قانوني به يك خواست عمومي و به تبع آن به فعل رسيدن اين مهم با قلم خودزبان كوردي كورمانجي را ياري نمايند.

 

 

5 comments 15/08/2009

جنگ قره باغ و سرنوشت کوردهای قفقاز

قسمتی از تصاویر و حشتناک پلیس و افراد گروههای فشار وتندرو در تلویزیونهای روسیه در موسکو نمایش داده شد ه است میدیاهای قزاقستان به طورکلی مردم را تحریک می کردند که بر علیه غیر قفقازی و ساکنان غیر اصلی ان عکس العمل نشان داده و با نوشتن شعار در جاده ها و خیابانها نسبت به خروج از کشور مردم کرد را تحت فشار قرار دهند .تلویزیون دولتی روسیه در پایتخت آن موسکوچند روز پی در پی بعضی ازتصاویر غیر انسانی از برخورد پلیس و افراد امنیتی وقزاقهای شهر کراسنا با کردها را به نمایش گذاشت که قلب هر انسانی را به درد می آورد در حق به ملتی که صاحبا ن اصلی آن سرزمین می باشند .همچنین قبرستانی را که سنگ قبرهای آن شکسته و ویران شده بود نشان داد.قسمتی از تصاویر و حشتناک پلیس و افراد گروههای فشار وتندرو در تلویزیونهای روسیه در موسکو نمایش داده شد ه است میدیاهای قزاقستان به طورکلی مردم را تحریک می کردند که بر علیه غیر قفقازی و ساکنان غیر اصلی ان عکس العمل نشان داده و با نوشتن شعار در جاده ها و خیابانها نسبت به خروج از کشور مردم کرد را تحت فشار قرار دهند .تلویزیون دولتی روسیه در پایتخت آن موسکوچند روز پی در پی بعضی ازتصاویر غیر انسانی از برخورد پلیس و افراد امنیتی وقزاقهای شهر کراسنا با کردها را به نمایش گذاشت که قلب هر انسانی را به درد می آورد در حق به ملتی که صاحبا ن اصلی آن سرزمین می باشند .همچنین قبرستانی را که سنگ قبرهای آن شکسته و ویران شده بود نشان داد.فرمان ودستور فرمان روایان اقلیم کوبان به خصوص استاندار کوبان الکساندر تکاچوف که بر خلاف قانون بود با محکومیت بین المللی و احزابوگروههای سیاسی وحقوقدانان و فعالین حقوق بشرو حتی مسئولین جمهوری های دیگر شوروی سابق به حالت تعلیق در آمد هر چند که برابر قوانین حقوق بشری می بایست از کار خلع و در دادگاهی بی طرف و عادلانه محاکمه می شد .در آن مناطق به غیر مردم کرد آذری و ارمنی زندگی میکنند که از میان آنها 30خانواده کرد به رسمی از آن منطقه اخراج شدند که این کار با تصمیم دادستان انجام گرفت وازتلویزیون وروزنامه ها نیزاین خبر انتشار یافت. بعضی اوقات کرد وایزدیها را دو ملت جدا از هم معرفی می کردند در حالی که در این مناطق نزدیک به 25 تا30 هزار کرد در حال زندگی کردن هستند که نسبت به دیگر ملتها در اقلیت هستند و نمی بایست که فقط کردها را از آن منطق اخراج و آواره کرد.چرا که ارمنی ها و آذریها و ملتهای دیگر دولت وکیان سیاسی دارند و مانند ملت کرد نیستند که نه تنها دولت و کیان سیاسی ندارند بلکه در سرزمین اصلی خود نیز آسوده نیستند ونسبت به آنها تعرض می کنند.کرد بدون دولت در روسیه و جمهوریهای سابق شوروی بدون دیپلمات وفعلین سیاسی در دستگهای دولتی و اداری روسیه هستند تا بتوانند از حقوق هم نژادهای خود مانند ارمنی ها و آذری ها دفاع نمایند.ملت کرد متاسفانه شخصیت های سیاسی و روزنامه نگار وهنرمند نیز در روسیه بسیار کم دارد تا صدای حقطلبانه ی ملت مظلوم کرد را به سازمانهای بین المللی ومجامع بشر دوستانه برساند.در برابر جنایات قزاقها حتی احزاب سیاسی کرد ی و غیر کردی مطلع از قضیه نتوانستند به خوبی با برگذاری میتینگ و کنفرانس آن جنایات را رسوا و به خوبیآشکار کنند که به ملت کرد روا داشته اند .در روسیه و شهر های دیگر آن با اتفاقات نژاد پرستانه که گاه و بیگاه با شرقیها با موهای سیاه اتفاق میافتد دیده می شود که رسانه ها و روزنامه ها ی آزاد در باره ی آن گزارش وهیاهو به راه می اندازند که بعضی اوقات مردمانی از دیگر کشورها مانند اروپا و حتی آسیا را در می گیرد که بیشتر آنها دانشجو ویا توریست بودند از طرف گروههای نژاد پرستانه و ناسیونالیست در معرضحمله وهجوم وحشیانه قرار می گیرند که این اتفاقات با عکس العمل و محکومیت دولتها و مجامع بین المللی روبرو شده است به نحوی که در تاریخ 20/5/2202تمام سفیران کشورهای خارجی در موسکو را ناچار به بستن کنفرانسی کرد که به این اقدامات خاتمه ببخشد و اتخاذ شیوه ی مناسب از طرف دولت روسیه که متوجه اتباع این کشورهاشده بود . در ان کنفرانس و اجتماع شدیدا به دولت روسیه هشدار داده شد تا اقدامات لازم برای ریشه کن کردن حرکت های افراطی گرفته شود و حتی دولت را دراین زمینه مقصرشناختند .چند روز بعد از آن اجتماع و در روز تولد هیتلر نازیها ی روسیه که در جنگ جهانی دوم نزدیک به دو میلیون قربانی داده بودندبا حمله به مردم مو سیاه شرقی و نوشتن شعارهای افراطی نظیر روسیه برای روسها وبرای سفیدپوستان و موطلایی ها ،جامعه روسیه را تکان داد که این حرکت از طرف شخصیات و مدافعین حقوق بشر روسیه و جهان محکوم ورسوا گردیدو دولت روسیه را ناچار به اتخاذ سیاستهای دفاعی واقدامات پیشگیرانه کرد.به تصویر کشیدن و ذکر حوادثی و دهها حادثه ی دیگر به باور من قبول آن برای شخص کرد غیر ساکن در روسیه بسیاردشواراست که با هم نژادهای خود روا می دارند و دارد اتفاق می افتد بدون شک اگر ملت کرد کیان سیاسی و دولت کردی خودرا داشت امثال استالین و سردمداران شوروی نمی توانستند کردها را از جمهوری سرخ که بلشویکها آن را به رسمیت شناخته بودند و خاک آباء و اجدادی آنها می باشد آواره اخراج کنند و آن جمهوری کردی را نابود کنندو صاحبان اصلی آن را کوچ اجباری کنند .و مانند ملتهای چچن و کالیمیها و کاباردیها که سرزمین آنهانیز اشغال شد ودر نهایت زیر فشار داخل و خارج مجبور به احیای آنها و سرزمین آنها نمودندو در مورد ملت کرد این کار انجام نشد . ملت کرد بر خلاف ملتهای کره ای ،یونانی وآلمانی وحتی یهودی های اتحاد شوروی که در حق آنان ظلمی وستمی واقع می شد و دولتهای آنان بی درنگ در برابر آن عکس العمل شدید تا حد توان انجام می دادند و شرایط بازگشت آنها را به موطن انان به موطن را فراهم می کردند کسی نیست و یا دولتی نیست که در برابر این همه جنایات موضع بگیرد و دولت روس را آگاه نماید .ملتهای دیگر در برابر ستم دولت دیگر بلیت رفت و برگشت را از راه کنسول وسفارت خانه های خود تهیه کرده تا زمان حال نیز ادامه دارد و کمکهای خودرا ادامه می دهند و از راه ایجاد مراکز فرهنگی کمکهای خودرا دریغ نمکنند و در مواقع سفر دیپلماتهایشان به روسیه یا جمهوری های دیگر شوروی سابق دیدارهای خود را با آنان دارند و هیچ وقت احساس بیگانه بودن را ندارند تا کسی نتواند به ملتهای آنان بی حرمتی یا ظلمی روا دارد.واقعیت دیگری که باید و لازم است گفته شود این است که بی حرمتی و ستم به ملتهای دیگر ساکن در روسیه و آواره کردن آنها مستقیم و یا غیر مستقیم وجود داشته و دارد و حتی در دیگر جمهوری ها ی سابق شوروی نسبت به روسها در سه کشور استونی –لیتوانی –لاتونی نیز هست که در برخی مواقع نیز باعث اختلاف و اعتراض دولتهای همسایه ی روسیه نیز شده است که نمونه ی آن جنگ چچن می باشد که باعث آن شد هر کسی که موی سر ش سیاه و مشکی باشد مورد شک و تردید قرا ر گیرد و تا حد بازجوییهای روزانه پیش برود و کسانی که ویزای روسیه نداشته باشند سزا و اذار و اذیت داده شوند. حتی مردم روسیه از ورود مردم دیگر جمهوریها ی روسیه حتی از او کراین نیز ناراضین مردمی که با دستمزد کم و کار زیاد در سطح پایین مانند کشاورزی و یا کار ساختمانی و یا نجاری را انجام دهند هر چند که این کارها در خدمت منافع اقتصادی روسیه انجام می گردد این در حالی است که نقش رسانه های گروهی در روسیه در تهییج افکار عمومی بی تاثیر نیست نسبت به بد گمانی مردم دیگر کشورهای جمهوریهای روسیه و همسایه های دیگر روسیهو ناباورانه به ان مردم نگاه می کنند.مردم روس وروس زبانان در جمهوریهای شوروی سابق نمی خواهند که زبان و فرهنگ مردم آن جمهوری ها را یاد بگیرند بخاطر همین از35 میلیون مردم روسیه در این جمهوریها نزدیک به هشت میلیون انها به روسیه باز گشته اند مردم و مقامات سیاسی جمهوریهای روسیه با روس زبانان و روسها میانه ی خوبی ندارند و بر کارهای مخالفت و کارشکنی میکنند و در این میان ملت کرد از همه ملتهای دیگر ستم و زیان دیده است و حتی مجبور است که زبان روسها و دیگر ملیتها را یاد بگیرد و تن به کارهای پست و کم ارزش ومشقت بار دهد تا بتواند زندگی کند و معلوم است که آوارگی ملت کرد سالهاست که ادامه دارد ودولتی نیست که به آنها پناه دهد و یا از آنها دفاع نماید.خطر ادغام ملت کرد در میان روسها و دیگر ملیتهای شوروی سابق نیز هست و دولتهای اشغالگر نیز با تمام قوا به این کارهای فاشیستی خود ادامه می دهند و آواره کردن ملت کرد در سرزمین خود از یک جمهوری به جمهوری دیگر یا از شهری به شهری دیگر با وقاحت تمام و با بی حرمتی کردن ادامه دارد.پیش از جنگ قره باغ میان آذربایجان و ارمنستان کردهای زیادی در روسیه اقامت دایمی و پاسپورت گرفته اند ودر این میان به خاطر موی سیاه خود نیز از آنها نیز مورد ظلم وستم قرار می گیرند.دولت روسیه به صورت رسمی اعلام کرده است که همه ی مردم جمهوری های سابق شوروی همشهری در جه 1روسیه هستند چون خودرا میراث خوار شوروی سابق ومحافظ حقوق اقلیتها و ملیتها ی جمهوری های شوروی می داند چرا که روسیه کایه ی پیمانها ی بین المللی حقوق بشر و آیین و ملت را امضاء کرده است.و در پناه این قوانین به حقوق ملت کرد احترام بگذارد دولت روسیه به خوبی از مشکلات ملت کرد که روزی همشهری خود بوده اند به خوبی آگاه است دولت روسیه به خوبی می داند که مسئله کرد چیست .ملتی که در جنگهای اول ودوم جهانی نقس اساسی را در پیشرفت دولت روسیه ایفائ کرده است و در آبادانب و رونق اقتصادی روسیه چه نقش مهمی را داشته است واز شکنجه آذار آنان نیز خبر داردچه در زمان استااین و چه در زمان حال . روسیه همیشه کشور ی چند ملیتی بوده است و ارتباط میان کرد و روس بدون تردید ارتباطی تنگاتنگ بوده این بر هیچ کسی پوشیده نیست حکمرانان ارمنستان باید بدانند که مسئله ی کرد و سرنوشت غمگین کردهای دیگر قسمتهای کردستان که در هیچ یک از قسمتها هیچ گونه حق و حقوقی را به انان روا نمی دارند وبه رسمیت نمی شناسند در نظر داشته باشند. مسئله ی قره باغ که روسیه و اتحادیه اروپا از خیلی وقت می خواهند که برای ان چاره اندیشی کنند که در میان آذربایجان وارمنستان قرار دارددقیقا سرزمین کردستان سرخ است که دو دولت ذکر شده سالهاست بر سر آن در حال جنگ و خونریزی میباشند و آمار آواره های این جنگها نزدیک به یک میلیون و دویست هزار نفر می رسد و دویست هزار آنان در ایران زندگی می کنند وبیشتر آنان کرد واز نژاد کرد می باشند . دو دولت آذربایجان و ارمنستان خوب می دانند که این سرزمین زمانی جزء سرزمین های کردستان سرخ بوده و این مسئله مربوط به مسئله ی کرد است که در شهر های لاجین –جبرئیل- شوشه –قوبادلی-زه نگیلان- کلیخارو… زندگی می کنند و نزدیک به دویست هزار نفر می باشندکه از فرزندان کردستان سرخ در سال 1923هستند.همچنین سازمان ملل و پارلمان اروپا و روسیه باید در مذاکرات خود این مسئله را به خوبی برای حکمرانان این دولتها اشکار کنند که بدون حل مسئله ی کرد این سرزمین روی آسایش نخواهد دید وصلح معنایی نخواهد داشت و باید کردها به سرزمین اصلی خود یعنی قره باغ باز گردنند.در این میان باید به عنوان طرف اصلی دعوا بین آذریها –ارمنیهاو کردها مسئله قره باغ حل گرددروسیه به عنوان میراث خوار شوروی سابق باید نقش اساسی در حل دیپلماتیک این مسئله ی مهم ببیند وهمچنین کردهای روسیه باید با ارسالنامه وبستن کنفراس ار راه نماینده های خود در سازمانهای داخلی و بین المللی مشکل خود را به عنوان طرف اول دعوا در این سرزمین مطرح نمایند . لازم به یاد آوری است که اسناد تاریخی بیش از یک قرن و نیم در این اراضی این مسئله را ثابت می کند که کرد در اقلیم قفقاز زندگی کرده است یعنی پیش ازآنکخ روسیه آن را اشغال کند و مرزهای سه دولت ایران –عثمانی و روسیه مشخص گردد با اشغال این مناطق از طرف روسیه که با شکست ایران و عثمانی همراه می گردد در چند جنگ متفاوت از لحاظ زمانی قسمتی از خاک کردستان به روسیه الحاق می گردد در قرن 19 میلادی روسیه دو جنگ بزرگ با ایران انجام داده است که در سالهای 1805تا 1813و 1836اتفاق افتاده است همچنین روسیه 4جنگ با روسیه در طول سالهای 1805تا1877انجام داده است که در همه ی جنگها پیروزی با روسیه بوده است. در همه ی این جنگها میدان جنگ سرزمین کردستان و یا در قسمتی دیگر از آن بوده است که به غیر از آواره گی و یرانی و قل وکشتار ارمغان دیگر ی نصیب ملت کرد نشده است.و با پیمانهای خود بعد ازجنگ نیز مرز و حدود کردستان را به نفع خود تغییر داده اند.آخرین پیمان نظامی بین روسیه و دیگر اشغالگران کردستان پیمان بریست لیتوفسک شهرهای قارس واردهان را به ازاء بعضی امتیازات روسیه به ترکیه می دهد.این بذل و بخشش اشغالگران بدون هیچ گونه اراده ی مردمان سرزمین اصلی این مناطق بوده است .تمام تسناد و منابع اطلاعاتی و اماری روسیه تا پایان جنگ جهانی اول در مورد تقسیم کردستان بر سر سه دولت روسیه عثمانی و ایران هم نظرند و حتی کلیه ی مقامات نظامی ولشکری و اداری تا سال 1930یعنی سال فوپاشی کردستان سرخ به این مهم اعتراف میکنند که قسمتی از کردستان بزرگ در خاک روسیه قرار داردبه همین دلیل است که در سال 1923در این سرزمین کردستان سرخ را تاسیس کردند و سال 1930آنرا به آذربایجان دادند ومردامن آنجا را آواره و سرگردان نمودند.این پروسه یعنی تاسیس دولت کردستان سرخ اتفاقی نبوده است بلکه انتظار ایجاد این جمهوری به خاطرخواست مردمانی که در آنجا زندگی می کردند و با تصمیم واراده دولت بلشویک بو ده است .به غیر از اسناد و منابعی که از ان زمان به جا مانده است که هنوز موجودند روزنامه های آن زمان کردستان سرخ کلیه سرمقاله های خود را با این عناوین شروع کرده اند و حتی نامه ها ی اداری با این عناوین و مضمون شروع شده است از کردستان به: به کردستان:از جمهوری کردستان به : و یا از فلان شهر یا روستا ی کردستان به :از انجمن زنان بلشویک حزب کمونیست شهر فلان کردستان به :و یا مرکز کردی کردستان سرخ و یا از جنگلبانی کردستان و خیلی موضوع دیگر که همگی دلالت بر کردستانی بودن آن مناطق میکند که سرزمین اصلی و مادری کردان می باشد دارد.بعد از اشغال کردستان سرخ تحت عنوان تقسیمات کشوری و اداری آذربایجان شهر های آن را به استانها و اقلیم های آذربایجان الحاق می کنند و اسم کردستان از تمام اسامی پاک می کنند .و کیان سیاسی کردها را اشغال کردند و تمام روزنامه ها ی کردی مدارس کردی مهد کودک و موسسات کردی را ملغی اعلام نمودند.تمام این جنایات با دستور مقامات روسیه وآذربایجان انجام گرفته است مردمان آن سرزمین بعد ازاشغال مستقیم و غیر مستقیم دچار تبعیض نژادی و به شهروندان درجه 2و 3 تقسیم گردیدند . از ترس بیشترمردم کرد آن مناطق اسامی و القاب کردی خودرا تغییر داده تا مجبور به ترک و اخراج نشوند اسامی خودرا به آذری و یا ارمنی تغییر دادند و یا از ترس بیکار شدن و محرومیت از تحصیل نام و نام خانوادگی خود را تغییر دادند.این جنایات تا امروز نیز ادامه دارد و خیلی از خانواده های کردها به دلیل از دست دادن سرزمین واشغال آن تو سط اشغالگران دچار جدایی و تبعیض نژادی شده اند اشغالگران کردستان حتی با این جنایات اکتفا نکردند و قبل و بعدا ز جنگ جهانی دوم در سالهای 1937و1963و1966دست به کوچ اجباری و دسته جمعی کردها به دیگر سرزمین های روسیه وحتی سیبری نمودند .بهانه ی این همه جنایت این بود که ملتهایی که در قفقاز زندگی میکنند از جمله کردها به خاطر عدم همکاری آنها در جنگ علیه آلمان و ترکیه که هم نژادهای آنان هستند و ممکن است در جنگ روسیه به آنان به آنها کمک کنند و به معنایی دیگر چون کردها آریایی نژاد هستند و نیروهای آلمانی نزدیک مرزهای روسیه هستندباید آخرین گمانها را نیز با کوچ اجباری کردها ازبین برد.این جنایت یعنی کوچ اجباری کردها از سرزمین خود کردستان با درنده ترین شیوه های غیر انسانی یعنی بدون آگاهی قبلی و با محاصره شهرها و روستاها در شب ها و با ماشین و خودروهای نظامی و بردن به ایستگاههای قطار و بعد انتقال بیشرمانه ی کردها به آسیای میانه قزاقستان و ازبکستان و حتی سیبری صورت گرفته است. در بین راه هر گونه اعتراضی را با گلوله جواب دادند و از طرف سربازها ی سرخ جوانان بسیاری تیر باران شدند و یا از قطار به بیرون پرتاب گردیدندو یا از سرما و گرسنگی و اعتصاب غذا زندگی و جان آنان را گرفته اند.ادامه ی این تراژدی و جنایت در مکان تازه بیشتر است یعنی وضع نا مناسب و عدم سازگاری با محیط و آب و هوای مناطق جدید مانند سیبری که خود مبحث جداگانه وموشکافانه ی بیشتری می طلبد حتی کردهای آواره در اردوگاههای اجباری در مناطق ناسازگار در بند ودر زیر کنترل پلیس و دستگاههای اطلاعاتی دشواریها را صد چندان کرده بود و حتی از این افراد پاسپورت وگذرنامه نیز ضبط گردیده بود و جوانان نیز به جبه های جنگ نیز فرستاده می شدند.بعد از جنگ جهانی دوم بیشتر جوانان کردی که در شرکت کرده بودند وبر علیه آلمان نازی در کنارروسها جنگیده بودن و حتی در این میان کشته های زیادی نیز داده و شجاعتها و دلاوریهای زیادی از خود نشان داده و حتی مدالهای زیادی با درجه های نظامی عالی کسب نموده بودن که با پاداش همراه بوده است وقتی که این جوانان بعد از جنگ به خانه های خود و شهر ها وروستاهای خود بر می گردند اثری از اقوام و کس و کار خود را ندیده و به جای آنها مردمانی ناشناس را در خانه های خود می بینند با این اوضاع پیدا کردن اقوام وفامیل خود بسیار مشکل بوده است از آن طرف کردهای آواره با شنیدن پایان جنگ امید و جان تازه ای می گیرند و چون به آنها گفته شده بو که بعد از پایان جنگ به سرزمین خود بر می گردند و اقامت آنها موقتی است کردها نمی دانستند که خانه های آنان از طرف اشغالگران آذری و ارمنی اشغال شده است .لازم به ذکر است که در مورد شرکت کردها در جنگ و شجاعت آنها دولت روسیه ازکردها طلب بخشش نمود و در این میان خوانندگان می توانن به کتاب با عنوان شرکت در جنگ جهانی دوم نوشته ی چتویف .خ.م در سال 1970مراجعه نمایند .در زمان خروچوف بیشتر ملتهایی که آواره شده بودند به سرزمین خود برگشتند وحتی از طرف دولت مرکزی به آنان کمک شد تا کیان سیاسی خود را از نو تشکیل داده وزبان وادبیات خود را توسعه بدهند و حتی به بیشتر آن ملتها کمک مادی گردید وخسارات وارده را به آنان تا اندازه ای جبران کردند .و به صورت رسمی دولت استالین وحزب کمونیست را گنه بار شناخته و محکوم کردند این سیاست ملت کرد را شامل می شد یعنی از ملت کرد نیز دلجویی شد وسیاست استالین در برابر کرد را محکوم نمودند و با کمال تا سف تمام آن اقدامات در شعار باقی ماند و هرگز عملی نگردید و علارغم کمک و مساعدت به دیگر ملیتهای روسیه که حتی کوچکتر از ملت کرد بودند به کرد هیچگونه کمک و مساعدتی نشد و کردها عملا نتوانستند به سرزمین اشغال شده ی خود برگردند .علتهای عدم بازگشت کردها به سرزمین اصلی خود وتشکیل جمهوری کردستانسرخ زیاد است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود هرگز تصور نشود که خود کردها اقدامی نکرده اند و یا نخواسته باشند که برگردند بلکه صدها نامه و شکواییه و رفتن نماینده های کردها به دفاتر حزب کمونیست و بستن کنفرانسهای متعدد از اقدامات اولیه ی آنان بوده است .ولی متا سفانه این همه اعتراض و درخواست عملا جواب داده نشد نه موسکو ونه ایروان وباکو در این باره هیچ گونه اقدام و همکاری نکردند. در حقیقت ارمنی ها و آذ ریها مخلف بازگشت کردها هستند وموسکو نیز هیچ عکس العملی از خود نشان نمی دهد و چون این دو جمهوریتایع روسیه هستند به تصمیمات روسیه چشم دوخته اند تا فرمان و نامه ای را اجرا نمایند . و با این بهانه جلو بازگشت کردها را گرفته و می گیرند.آذربایجان وارمنستان با این بهانه که امکانات بازگشت کردها وجود ندارد و باعث در گیری با مردمان آورده یعنی اشغالگر می شود با بازگشت کردها مخا لفند با این حال تا زمان پایان رژیم تئتالیتر شوروی چه زمان خروچوف و برژینف و حتی گوبا چف هیچ حق وحقوقی کردها را به آنان نداده بلکه زمینه ی بازگشت آنان را نیز فراهم نکردند . در زمان حکمرانی گورباچف و با طرح مسائل پروستوریکا و گلاسنوت که ازادی ملتها ی جماهیر شوروی را در پی داشت اقدامات زیادی برداشته شد تا حقوق از دست رفته ی ملت کرد شوروی سابق اعاده گردد ولی با شروع جنگ قره باغ که مرکز کردستان سرخ نیزاست کلیه ی اقدامات با شکست مواجه شد و با ر دیگر مسئله ی در این قسمت از کردستان حل نگردید.با شروع جنگ قره باغ میان آذربایجان و ارمنستان بیشتر صدمات جنگ متوجه کردها گردید و ضرر و زیان زیادی ازلحاظ مادی و معنوی به کردها وارد گردید آواره های این جنگ در اردوگاههای جنگی در وضع بسیار ناگواری به سر می برند که هر انسانی با دیدن آنها تحمل خود را از دست می دهد. نه این است که جای مناسب و انسانی به انها داده شود نه اینکه اجازه ی بازگشت به انها داده می شود این وضع نزدیک به 20سال است که در پیش چشم جامعه جهانی رخ می دهد و در برابر این فاجعه ی انسانی بدون عکس العملی چشم و گوش خود را بسته اند وآذر بایجان نیز هیچ اقدامی برای بازگشت کردها نکرده است .کردها در این میان به قربانی میان دو دولت تبدیل شده اند .در خلال جنگ قره باغ دو دولت آذربایجان و ارمنستان جداگانه به کردها قول بازگشت دادند در صورت همکاری با آنان حقوق کردها را به رسمیت شناخته و سرزمین کردها به آنان بر می گردانند و حتی قول تاسیس مجدد کردستان سرخ را دادند و با این قول های واهی عملا کردها ی مسلمان را به آذربایجان وکردهای یزیدی به ارمنستان نزدیک شدند و باعث برادر کشی دیگری شدند وکردها را در دو جبهه مقابل یکدیگر قرار دادند و دراین میان صدها کرد قربانی گردیدند و یا زخمی واسیر شدند .بعد از شکست آذربایجان در جنگ قره باغ کردهای یزیدی در ارمنستان به پایتخت کردستان سرخ شهر لاچین رفته وپرچم کردستان را بر افراشته وبه جشن و پایکحوبی پرداختند .(ویدئوی این مراسم موجود است .)وبا شیوه ی مخصوص وزیبا موجودیت دوباره ی کردستان سرخ را اعلام نمودند.درویدئوی موجود چگونگی بر افراشته شدن پرچم سه رنگ مقدس کردستان که با هیجان و شور شوق حاضرین وبوسه زدن بر پرچم همراه بود وبه آن قسم می خوردند وسرود ملی کردها یعنی سرود مقدس ای رقیب را بلند می خواندند که از پرچم کردستان دفاع خواهند نمود.بعد از2ساعت از انجام این مراسم وبعداز ترک آنجا خبر می رسد که پرچم کردستان از طرف ارمنیها ی فاشیست به پایین کشیده شده وسوزانده شده است.به این ترتیب تما م تبلیغات و شعارهایی که ارمنیها به کردها داده بودند عملا دروغی بیش نبود و در این میان جز روسیاهی برای دولتهای اشغالگر چیز دیگری باقی نماند ه است. این موضوع که موقع جنگ آذربایجان و ارمنستان در بیشتر میدیاهای آن کشورها اعم از روزنامه و تلویزیون و رادیو هر دو دولت ازتمام کردها ی آواره ی جمهوری های قفقاز و سیبری قزاقستان و ازبکستان که در زمان استالین بیرون رانده شده بودند دعوت می شد که در جنگ شرکت کنند و حتی نمایند ه های خود را به جاهایی که کردها درآنجا زندگی می کردند می فرستادند تا زمینه ی شرکت کردها در را جنگ آماده کنند و قول ایجاد کردستان سرخ را به کردها می دادند کردهای تحصیلکرده را به استودیهای تلویزیونی می آوردند و مصاحبه می کردند تا به نفع خود از آنها استفاده کنند تا کردها را فریب داده ودر جنگ شرکت کنند جای تاسف است که درا ین تبلیغات کذایی افراد تحصیلکرده و روشنفکر زیادی دیده می شد ند. این روشنفکران جوانان را تشویق و ترغیب می کردند که در جنگ شرکت کنند بدون آنکه هیچ گونه موضعگیری رسمی یا گارانتی از طرف دولتهای اذری و ارمنی و یا پارلمان آنها و یا پیمان نامه ایی رسمی به کردها داده باشند فقط در حد شعار و حرف بود .زمانی این روشنفکران فهمیدند که بازیچه قرار گرفته اند که کار از کار گذشته بود و عملا جنگ کرد علیه کرد به راه افتاده بود و بیشتر آنان بعد ازاین کار به کشور روسیه و یا کشور ثالث دیگری مهاجرت کردند بدون آنکه شکواییه و یا اعتراض مناسبی غلیه دولتهای اذر بایجان و ارمنستان داشته باشند . بعضی از آن روشنفکران کرد نیز به دیگر قسمتهای کردستان به خصوص کردستان عراق رفته اند گویی که مشکلی به نام ملت کرد در قفقاز وجود ندارد .گروهی از روشنفکران کرد روسیه نیز با احزاب سیاسی کردستان عراق در ارتباط و همکاری اند و از سفره پهن شده در آنجا نهایت استفاده را می کنند بدون آنکه بخواهند از نتیجه ی کارهای خود در آنجا کسی یا مسئولی چیزی از آنها بخواهد.جای تعجب است که مسئولین محلی کردستان عراق از کردهای روسیه که به آنجا می روند دعوت به عمل نمی آورندکه تمام کوشش و توان خود را به کار بیندازند تاجنایتهای اشغالگران کردستان سرخ را رسوا کنندلزوم حل مسئله ی کرد را درآن قسمت از کردستان را به جامعه ی جهانی و افکار دنیا برسانند باید از آن روشنفکران وتحصیلکرده ها خواسته شود تا خواسته های خود را برای تاسیس مدارس مراکز فرهنگی و … به گوش جهانیان و دولتهای منطقه برسانند واین موضوع را به مسئله ای بین المللی و جهانی تبدیل کنند .هیچ کس مخالف کمک مادی و معنوی برای کار مقدس و ارزشمند نیست بلکه تا بیشتر باشد به نفع جامعه ی کردی است ولی باید برای کاری باشد که نتیجه بخش و با هدف باشد اگر کسی از نتایج آزمون کردستان جنوبی خرسند و از آن دفاع می نماید باید مثبت آنرا نگاه کرد و ستود واین دلیل ان نیست که مشکل منطقه و اقلیم خود خود را به خاطر آزمون کردستان جنوبی مطرح و بحث نکرد آنهم با آن همه جنایاتی که در حق ملت کردستان سرخ در قفقاز ایجاد شده است .مسئولان کردستان جنوبی باید بدانند که کمک های مادی و معنوی باید به کسانی باشد که گذشته ی آنان خوب و می توانند در حل مسئله ی کرد موثر واقع شوند و در میان مردم کردستان روسیه از محبوبیت برخوردار باشند . احزاب و سازمانهای سیاسی اقلیم کردستان عراق به خصوص آنهایی که از لحاظ چاب و نشر و اطلاعات و امکانات بیشتری برخوردار ند لازم است که کردها را از وضعیت اسفبار کردهای شوروی سابق آگاه کنند و با پخش فیلم و دکومنت و گفتگو و مستندات همه دنیا و کردهای دیگر قسمتهای کردستان را از جنایاتی که رخ داده و دوباره در حال رخ دادن می باشند بشناسانند .بعد از جنگ جهانی دوم حکمرانان دیروز و امروز روسیه به تمام جنایتهای خود در قبال ملت کرداعتراف نمودند چرا باید امروز در قبال آنهمه جنایت ساکت بود! و باید صدای مظلومیت ملت کرد را به گوش جهانیان نرساند و آن تراژدی را محکوم و پروتستو نکرد.!چرا باید برای ملتهای دیگری که از کردها کمتر بودند کیان سیاسی آنها رااحیا نمودند و آن ملتها خواستار اعاده تمام حق و حقوق مادی و معنوی از دست رفته ی خود شدند ولی برای کردها روا ندیدند .آن ملتها ی کوچک امروزه در سرزمین خود صدها کتاب و فیلم و هزاران گفتگو در باره جنایات بلشویکها که در حق ملت ها یشان انجام شده درست کرده اند و یاد و سالگرد عزیزان از دست رفته ی خودر ا برگزار می کنند در روزنامه ها و میدیاهای خود نشان می دهند و به تصویر می کشند پیکر قربانیان را در ست می کنند و با تاسیس صدها مرکز یادگیری زبان و فرهنگ خود را توسعه می دهند و به آموزش فرزندان خود همت می گمارندو در میدیها ی خود به دنیا نشان می دهند چرا این اتفاق برای ملت بی کیان کرد اتفاق نیفتاد ؟بعد از استقلال جمهوری های شوروی و جدایی از روسیه برای ملت کرد و ملتهای کوچک دیگری جنگهای متعددی اتفاق افتاد که همه ی آنها به خاطر سرزمین و اراضی اشغال شده می باشد که هنوز هم راه حلی برای آنها پیدا نشده است و هنوز هم ادامه دارد و هر آن ممکن است که جنگی تازه شعله ور گردد چونکه نیروهای آن کشورها دائم در حال آماده باشی قرار دارند و تبلیغات گسترده ای را بر علیه یکدیگر در میدیاها به راه انداخته اند برای نمونه آذربایجان و ارمنستان برسر قره باغ آبغازیا وگرجستان جمهوریهای فدرال اینگوش و ایستون در روسیه ی فدرال ونمونه های زیاد دیگر.علارغم ادعاهای حکمرانان روسیه که می گویند مسئله ی این اقلیتها حل گردیده است و مسئله ای به نام ملت در این سرزمینها وجود نداردو تمام ملتهای شوروی سابق از حقوق مساوی برخوردارند و لی هنوز که هنوز است مسئله ی چند ملت از جمله ملت کرد که سرزمین آن توسط آذربایجان و ارمنستان اشغال شده است حل نگردیده است.انجام آن سیاست غلط نتیجه ی عکس داد و ملتهای زیادی وجود داشتند که برای آنها کیان و دولت تشکیل داده شد و حتی به خاطر قدرت زیاد سرزمین های بیشتری را نصیب خود نمودند ولی ملتهای دیگری مانند ملت کرد نه تنها برای تشکیل دولت کمک نکردند و احیاء نکردند بلکه برای تشکیل کیان سیاسی خود نیز دست اندازی نیز کردند و سرزمین آن را تقسیم نموده و اشغال کردندو مردمانش راآواره و اخراج دسته جمعی نمودند.در این جا به خاطر دور نشدن از مسئله و به حاشیه کشیده نشدن از اصل مطلب که بر سر مسئله ی کرد در قفقاز می باشد کرد بی دولت و بی کیان دور شده از سرزمین خود به نسبت ملتهای دیگر روز به روز بعد از تجزیه جماهیر شوروی احساس نا امنی و ظلم وستم مینماید. از طرفی ماندن در جمهوری های ارمنستان و آذر بایجان به خاطر رشد ناسیونالیسم آذریها و ارمنی ها و رواج احساسات نژاد پرستانه ی این ملتها از طرف گروههای فشار و حتی دولتی بیش از بیش دچار ظلم و ستم و ناامنی و بی هویتی دچار شدند و می شوند.به خاطر جنگ ویرانگر قره باغ که به خاطراشغال خاک کردستان اتفاق افتاد مردم بیشتری را آواره نمود وکردهای بسیاری به خاطر احتیاجات مادی زندگی خود روانه ی روسیه شدند بعضی از آنها شناسنامه وپاسپورت خود را به خاطر اقامت عوض کردند تا بیکار نشوند و عملا شهر وند آن کشور شدند و بعضی اموال و املاک خود را فروختند تا در غربت دچار مشکل نگردند. بعضی دیگر از مردم که توانایی مالی کمتری داشتند نتوانستند شناسنامه ی خود را عوض کنند که بیشتر آواره ها را تشکیل می دهند .این دسته از مردم مشغول قاچاق و کارهای پست دیگری هستند که بعضی مواقع با جریمه های سنگین مواجه پلیس مواجه میشوند و به خاطر عدم وجود پاسپورت و اجازه ی اقامت بازداشت نیز می شوند و حتی بی احترامی و اخراج را نیز به دنبال دارد.

4 comments 01/08/2009

بدون شرح

1245774098

Axe000


كدامين خون رنگين تر است!!!

4 comments 18/07/2009

کورد شیعه یا کورد سنی؟

hands_unionسنی و شیعه بودن دسیسه ای است كه سالها دشمنان ملت كورد از آن برای تفرقه افكنی و جلوگیری از اتحاد بین ملت كورد،مخصوصا كوردستان شرقی و جنوب شرقی استفاده می كنند و متاسفانه این دسیسه تا حد زیادی برای خائنین به ملت كورد مثمر ثمر واقع بوده است و تا حد قابل توجهی كوردهای شیعه و سنی را از هم دور انداخته است، اما امروز كوردها به خودشان آمده اند و شیعه و سنی برایشان فرقی نمی كند كورد، كورد است چه شیعه باشد چه سنی.
و اما ریشه این اختلاف:
زمانی كه امپراطوری عثمانی به شدت در حال توسعه بود و تهدیدی جدی برای دولت های اروپایی محسوب می شد ، دولتهای اروپایی مخصوصا انگلیس برای جلوگیری از قدرتمند شدن امپراطوری عثمانی به رسمی شدن مذهب شیعه در ایران در زمان صفویه کمک نمودند و دو کشور عثمانی و صفویه را وارد جنگهای مذهبی خونین كردند و بدین ترتیب دولت های اروپایی به اهداف خود دست یافتند اما،تنها ملتی که در این بین مظلومانه قرار گرفت ملت کورد بود كه به دلیل موقعیت جغرافیایی اش در مركز اختلافات و جنگهای عثمانی و صفویه قرار داشت و این جنگها و اختلافات منشا ایجاد مرزهای سیاسی در كوردستان و جدا شدن ملت كورد از همدیگر شد. در ایران اقلیت مذهبی و در ترکیه اقلیت ملی.
عقاید و مذهب هر كوردی و هر انسانی برای بقیه كوردها قابل احترام است و این عقاید دیگر باعث تفرقه و جدایی ملتمان نخواهد شد و ما دیگر اجازه نخواهیم داد كه دشمنان ما فرهنگ مان را، زبانمان را، جوانانمان را و…… را به بهانه شیعه وسنی بودن ،ایرانی و عراقی و … بودن ازما بگیرند ما كورد بوده ایم، كورد هستیم ،كورد خواهیم ماند و كورد خواهیم مرد.

به قلم : ریبوار احمدی

كورد، كورد است مهم نیست كه شیعه باشد یا سنی،یهودی باشد یا مسیحی،
مهم نیست كه كرمانشاهی باشد یا سنندجی،مهابادی باشد یا خراسانی وایلامی
مهم نیست كه روژهه لاتی باشد یا باشوری،روژآوایی باشد یا باكوری
مهم نیست كه سورانی باشد یا كلهری، كورمانجی باشد یا هورامی

16 comments 16/07/2009

Previous Posts


پیش‌گفتار :

بعد از مصدود شدن تارنگار کُرمانج‌و‌کُرد بنا نهادیم فعالیت خود را در عرصه فرهنگی و اطلاع رسانی در زمینه ملت کهن و ریشه دار کوردِ کورمانج به این نشانی انتقال دهیم و به مسببین فیلتر تارنگار کُرمانج‌و کُردبفهمانیم ما کورمانجها ثابت قدم‌تر از آنیم که بخواهیم با این حربه‌های ناکارآمد در دنیای مجازی میدان را خالی کنیم، همچنانکه اجداد ما در طول تاریخ مفهوم ماندگاری را به عینه به فعل رسانده‌اند و ما میراث‌داران این فرهنگ هم رهرو اجداد خود خواهیم بود که غیر این ما را نسزد.

RSS جمله برگزیده روز

دانلود دستور زبان کوردی کورمانجی

دانلود موسیقی کوردی و کورمانجی

فهرست دسته‌ها :

RSS

آخرین مطالب ارسالی به تارنگار :

بیشترین خوانده شده‌ها :

لینک آزاد

RSS مطالب سایت‌های کوردی و کورمانجی :

آخرین نظرهای دوستان:

mino در کورد شیعه یا کورد سنی؟
کورمانج رزمان در Ceferqulî Zengene Helbestvanê …
علی قلیچ زاده در كرمانجا هركه دور ماند از اصل…
ئارش در کورد شیعه یا کورد سنی؟
لاوين در کورد شیعه یا کورد سنی؟
فرهادوسيروان در کورد شیعه یا کورد سنی؟

RSS کوردانه

RSS تازه ترینها

RSS موج سبز آزادی

RSS خبرهای رادیو زمانه

RSS آخرین خبرهای DOXDO

RSS خبرگذاری فعالان حقوق بشرایران

امپراتوری ماد و جایگاه کنونی کُردها

RSS همبستگی

Persian Websites Directory